ماجرای جرابلس و سهم ترکیه در سوریه

دستمالی
عملیات مشترک ارتش ترکیه و گروه موسوم به ارتش آزاد سوریه در جرابلس سوریه و نوع رویکرد و نگرش آمریکا، روسیه و ایران به این عملیات، می‌تواند زمینه تحلیل گامهای بعدی ترکیه در بحران سوریه را روشن کند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، محمد علی دستمالی- ورود ارتش آزاد سوریه به شهر مرزی جرابلس سوریه و فتح این شهر توسط مخالفین سوری تحت الحمایه ترکیه، یکی از رویدادهای مهم مرتبط با پرونده بحران سوریه است. این عملیات به شکل هوشمندانه‌ای به نام «سپر فرات» (Fırat Kalkanı) نامگذاری شد و انجام کامل آن با پشتیبانی واحدهای زرهی، تانکها و هواپیماهای جنگنده ترکیه و همچنین با فرماندهی ژنرال ذکایی آک ساکاللی، فرمانده کل نیروهای ویژه کماندویی ارتش، میسر شد.

اگر چه در شرایط کنونی، اقدام آنکارا برای فتح جرابلس، بر روی ارض واقع، تغییری جدی در معادلات سوریه به وجود نیاورده است، اما نمی‌توان این عملیات را یک رویداد کم اهمیت دانست. در مورد مهمترین ابعاد عملیات سپر فرات، می‌توان به این نکات اشاره کرد:

1.ترکیه در ساعاتی که جابری انصاری معاون وزیر امور خارجه ایران، مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق و جو بایدن معاون رئیس جمهور آمریکا در ترکیه حضور دارند، دست به چنین اقدامی می‌زند. کسانی که با رویکردهای سیاسی و برخی رفتارهای خاص رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه آشنایی دارند، می‌دانند که این همزمانی، تصادفی نیست و اردوغان، خیلی وقتها علاقه ویژه‌ای به اشارات نمادین دارد و می‌خواهد بگوید، در شرایطی وارد سوریه می‌شویم که با قدرتهای فرامنطقه‌ای و منطقه‌ای، در حال گفت‌وگو هستیم و می‌خواهیم در هر دو حوزه نظری و عملی، دست به اقدامات همزمان بزنیم.

2.بیانیه وزارت امور خارجه جهوری اسلامی ایران در مورد این عملیات، عاری از عبارات محکوم کننده مرسوم بود و تنها به این موضوع اکتفا شد که حالا که می‌رفتید، بهتر بود صاحبخانه را هم از قبل خبر می‌کردید. یعنی برخلاف روال سابق و مرسوم، حرفی از تجاوز به حریم و ورود غیرقانونی و عباراتی نظیر آن به میان نیامد. این مساله، نشان می‌دهد بین ایران و ترکیه، در مورد مساله جرابلس و اقداماتی نظیر آن، نوعی همفکری و رضایت شفاهی وجود دارد که حالتی بینابینی، بین توافق و عدم اعتراض دارد و می‌توان آن را «شبه توافق» نامید. بر این باورم که چنین چیزی را باید - در شرایط فعلی - به فال نیک گرفت و آن را آغازی برای توافقات بعدی دانست.

3.ترکیه در ماجرای جرابلس به گونه‌ای عمل کرده که می‌تواند مدعی حضور جدی در میدان مبارزه با تروریسم باشد و به ایران و روسیه پیام دهد: «همچنان که شما هستید، ما هم هستیم و با توجه به شرایط مرزی، اقدام ما واجبتر و مشروع‌تر است.» در عین حال، ترکیه با این اقدام خود، یک بار دیگر، زمینه رشد، تمرین و سازماندهی مجدد را برای ارتش آزاد، به وجود آورد.

4.ترکیه بارها در مورد ضرورت ممانعت از حرکت کردهای وابسته به پ.ک.ک یا همان نیروهای مدافع خلق (YPG) به سوی کرانه غربی رود فرات، به کردها و آمریکایی‌ها هشدار داده بود، اما ظاهراً کسی این حرف را جدی نگرفته بود. آمریکایی‌ها نیز زمانی که دیدند ترکیه به خاطر مساله فتح الله گولن، از واشنگتن به شدت گله مند شده، دلیلی برای مخالفت با عملیات سپر فرات ندیدند و جو بایدن قاطعانه از آن حمایت کرد. به این ترتیب، اردوغان، به شکل عملی، به آمریکای در آستانه برگزاری انتخابات، اعلام کرد که نگرانی‌های ترکیه در مورد پ.ک.ک و مرزهای ترکیه جدی است.

5.درگیری بین ترکیه و پ.ک.ک، ادامه دارد و طبیعتاً در چنین شرایطی، ترکیه برای ممانعت از تثبیت قدرت پ.ک.ک در شمال سوریه، به اقدامات حمایتی خود از نیروهای مخالف اسد ادامه می‌دهد و به عبارتی دیگر، با یک تیر، چندین نشان می‌زند.

6.اگر چه فعلاً کسی به اقدامات ترکیه معترض نشده و در ظاهر امر، عملیات سپر فرات، پیروزی و ظفر ارزشمندی برای ترکیه به همراه آورده و رهبران احزاب مخالف داخل ترکیه نیز از آن حمایت کرده‌اند، اما سیال بودن رویدادها و شرایط ناپایدار سوریه حکم می‌کند که در مورد موقعیت ترکیه و ارتش آزاد در جرابلس و سوریه، به شکل شتابزده، قضاوت نکنیم.

7.اردوغان در تماس تلفنی با پوتین، در مورد جزئیات عملیات سپر فرات با او گفت‌وگو کرد و نشان داد که به دنبال «اقدام هماهنگ با دیگران» است. اما از آن جایی که دیدگاه‌های ترکیه، ایران و روسیه در مورد بشار اسد و نظام سیاسی سوریه، انطباق ندارند و ترکیه به خاطر دغدغه‌های امنیت داخلی خود، توان آن را ندارد که با داعش، به رویارویی کامل و قاطعانه دست بزند، ممکن است در گام‌های بعدی و به ویژه در پرونده رقه، کار برای مشارکت ترکیه در حمله به داعش، به این سادگی نباشد.

منبع خبر آنلاین

انتهای پیام/

جدیدترین اخبار اقتصادی